Öklid'in Hayatı
in

Öklid’in Hayatı

İskenderiyeli Yunan matematikçi M.Ö330 yılında doğmuştur. Eğitimini Atina’da Platon’un ünlü akademisinde (bugünkü üniversite) tamamlamıştır. Daha sonra Yunan Kralı I.Ptolemy ona, İskenderiye Kraliyet Enstitüsünde bir matematik okulu kurdu. Atina’da eğitim aldığı Platon’a ait okulun giriş kapısında “Geometri bilmeyen hiç kimse bu kapıdan içeri giremez” yazısı asılıydı. Öklid bu unutulmayan sözü kendine katmıştı. Kendisi geometrinin babası olarak bilinir; ancak geometri bilim dünyasına onunla birlikte girmedi. Herodot’a göre geometri Nil vadisinde yaşanan yıllık su taşmalarından sonra oluşan çalışmalarda fark edildi. Öklid ile Kral I.Ptolemy arasında yaşanan şu diyalog dikkat çekicidir. Kral, Elementler kitabını okumakta güçlük çektiği ünlü matematikçiye ;”Geometriyi kestirmeden öğrenmenin bir yolu yok mu? Diye sorar. Öklid de buna cevaben ,”Özür dilerim ama geometriye giden bir kral yolu yoktur. der. Birgün dersi bitirdiğinde öğrencilerinden biri yanına doğru gelir ve şu soruyu yöneltir: “Hocam verdiğiniz ispatlar çok güzel; ama pratikte bunlar ne işimize yarar. Hoca kapıda bekleyen kölesini çağırır. Bu delikanlıya beş on kuruş ver. Vaktinin boşa gitmediğini görsün” der. Bu hikâyede görünen şey, gerçek matematikçilerin matematiğe bakış açısıdır. Onlar için matematik normal hayatta fayda sağladığı için değil, tıpkı sanat gibi soyut oluşu ve güzelliği ile insana bir uğraş sunduğu için kıymetlidir. On üç ciltlik Elementler kitabı ispat ve aksiyomlara dayanarak oluşturulmuş, bu alandaki en kapsamlı kitabıdır. Eserinde; aritmetik, sayılar kuramı, ,irrasyonel sayılar, düzlem geometrisi ve katı cisimler geometrisi konularına yer vermiştir. Onun çalışmaları on dokuzuncu yılın başına kadar rakipsiz olarak yoluna devam etti zamana kadar ortaokulda onun geometrisi okutuldu. Öklid, yapmış olduğu çalışmaların tutarlı bir temele dayanması için, kanıta ihtiyaç duyulmadan apaçık görünen gerçekler olarak adlandırdığı 5 aksiyom ortaya koydu. Daha sonra çıkardığı bütün önermeleri buna dayanarak oluşturdu. Öklid’e ait 5 aksiyom şunlardır: 1.İki noktadan yalnız bir doğru geçer. 2. Bir doğru parçası iki yönüne de sınırsız bir şekilde uzatılabilir. 3. Merkezi ve üzerinde bir noktası verilen bir çember çizilebilir. 4. Bir doğruya dışında alınan bir noktadan bir ve yalnız bir parsel çizilebilir. 5. Bütün dik açılar birbirine eşittir. Öklid aksiyomlardan sonra “İspat edilmeksizin doğru olarak benimsenen önermesi ön doğru “ anlamına postulatlarını bilim dünyasına duyurdu:

1.İki nokta arasını birleştiren en kısa yol bir doğrudur.
2.Bir doğru, doğru olarak iki yöne de sonsuza kadar uzatılabilir.
3. Bir noktaya eşit uzaklıkta bulunan noktaların geometrik yeri bir çemberdir. 4. Bütün dik açılar birbirine eşittir.
5.İki doğru bir üçüncü doğru tarafından kesilirse içte meydana gelen açıların toplamının 180 dereceden küçük olduğu yönde bu iki doğru kesişir.

Öklid'in Hayatı

Öklidin elementler kitabı kadar tanınmasa da günümüze ulaşan dört kitabı daha mevcuttur. Bunlardan ilki Data ;bu eserde doğadaki ve geometrideki bilgilerin gerçek hayatta nasıl uygulandığını kaleme almıştır. Bu bakımdan Element kitabıyla ortak yönleri vardır.Bir diğeri ise geometrik şekillerin bölünmesi hakkında; Kitabın sadece Arapça olarak tercüme edilmiş bir kısmı bugüne kadar ulaşabilmiştir.Optik adlı eserinde ,nesnelere farklı açılardan baktığınızda nasıl bir şey gördüğünüzü inceleyen çalışmalar yer almaktadır.Fenomenler’de , astronomların kullanmış olduğu küresel geometri üzerinde durulmuştur. Tarihte yer alan birçok ünlü matematikçi gibi ,Öklid de matematik dünyasına çok şey katmıştır.Onun hakkında pek ayrıntılı bilgilere erişemiyoruz . Daha çok yaptıklarıyla ve eserleriyle ilgili bilgilere erişebiliyoruz.Özel hayatına dair bilgiler günümüze kadar ulaşamamıştır. Kendinden geriye geometri alanında dört eser bırakan ünlü alim özel hayatı hakkında bizlere pek iz bırakmamıştır.

BilgData.com'un gelişmesi için makaleyi değerlendir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir