Rasathane ve Gözlemevi Nedir ?

Rasathane – Gözlemevi

İnsanoğlunun zekasını kullandığı andan itibaren gökyüzü her zaman için gizemli ve kutsal sayılmıştır. Geçmişten günümüze kadar yapılan çalışmalarda evrenin sırlarının neredeyse 3 de 2’si halen çözülememiştir ve gizemini korumaktadır. Kısacası, bu gibi çalışmaların daha titiz ve bilimsel olabilmesi için rasathaneler, diğer adı ile gözlemevleri açılmıştır.

Rasathane (Gözlemevi) Nedir?

Gökbilimcilerin, astronomların evren ile ilgili araştırmalarını ve tartışmalarını yürüttükleri yerlere verilen isimdir. Gözlemevleri ne kadar teleskop cihazlarının şeklini andırsa da uzaya fırlatılan devasa teleskoplarla aynı orantıda çalışır ve aynı kapasiteye sahiptir. Rasathaneler, içinde tavana bağlı devasa büyüklükte bir aynalı teleskop taşır ve bu teleskopların maliyeti uzay teleskopları kadar pahalıdır.

Rasathane2
Rasathanede bir teleskop

Rasathaneler, 2 gruba ayrılırlar. Bunlar şöyledir; Optik gözlemevleri ve radyo gözlemevleri.

Optik Gözlemevleri

Şehirden uzak, ışık kirliliğinin olmadığı yerleşkelere kurulur. Optik denilince akla direk teleskop borusunun içindeki ayna gelmesi normaldir. Bu gibi gözlemevlerinde, meteor yağmurları, asteroitler, yeni gezegen keşifleri yapılır. Kısacası, optik gözlemevleri yeni keşifler ve günlük yaşantımızdaki olayları ele alır.

Radyo Gözlemevleri

Optik gözlemevleri gibi uzak ve ışık kirliliğinin olmadığı yerlere kurulması pek önemsenmez. Şehir içine veya herhangi bir mekana kurulabilir. Bu gibi gözlemevleri daha çok gece vardiyasında çalışırlar. Çünkü radyo dalgaları ile izlenim gerçekleştirdikleri için bulutsuz hava olarak geceleri seçmeleri gerekmektedir. Radyo gözlemevleri ise; kara delikler, sönük yıldız kümeleri, nebulalar üzerine arama yapar ve keşif yaparlar.

Dünyanın En Büyük Gözlemevi

Dünyanın enleri arasında birde gözlemevi bulunduğunu hiç duymuş muydunuz? Sanırım duymadınız. Biraz tarihçesinden bahsedeyim o zaman: Dünya’nın en büyük gözlemevi, radyo gözlemevi olarak iş başı yapmaktadır. Yaklaşık 300 metre olan çapıyla, Dünya’nın en büyük gözlemevi; Arecibo Radyo Gözlemevi’dir. Yapımı 1963 yıllarının sonunda bitirilmiş olup, yüzeysel olarak, 2,5 futbol sahası büyüklüğündedir.

Rasathaneler Hakkında Bilgiler

Rasathaneler hakkında kısa bilgiler, astronomi adına çok büyük buluşlar ve keşiflerden toplanmış, sayılı bilgiler arasındadır. Çünkü, rasathaneler yani diğer adı ile gözlemevleri, yıldızların ve diğer gök cisimlerin buluşlarında en önemli unsurlarda yer almaktadır.

Rasathaneleri, diğer teleskoplardan ayıran en büyük özellik; direk gözlem yapmayıp, bir gök cisminin verisini gözlemlemeleridir. Yani bu durum; gök cisminin yüzeysel görünümünü değil, koordinatlarını ve periyotlarını ele almalarıdır.

Not: Rasathanelerde genellikle, bir gök cisminin veri akışı gözlemlenir. Gök cisminin veri akışının periyotları ve koordinatları ele alınarak hesaplanır. Böylece rasathane keşfi olarak nitelendirilir.

– Bugüne kadar yapılmış en maliyetli rasathane; 50 milyar dolar olarak kayıtlara geçmiştir.

– Rasathaneler temiz gözlem yapabilmek için; genellikle dağlık yerleşkelere kurulmaktadır.

– Özel maliyetli rasathaneler, 360 derece dönebilen teleskop kundakları üzerine yapılmaktadır. Ayrıca, uzayın 360 derecelik fotoğraflarını da eksiksiz ve sorunsuz bir şekilde çekilmektedir.

– Türkiye’de ki rasathane, Toroslar da bulunmaktadır. Ayrıca, Türkiye’nin de en büyük gözlemevi olarak bilinmektedir.

– Osmanlı İmparatorluğu’nda kurulan, açılan ilk rasathaneyi, Takiyüddin Mehmet isimli, astronomi dalında büyük buluşlar yapmış, gök bilimci öncülüğünde açılmıştır.

– Rasathanelerdeki teleskoplar, genellikle bilgisayar destekli çalışmaktadırlar. Yani, teleskoplarda çip olarak adlandırılan beyinler bulunmaktadır. Böylece teleskoplar, bir gök cisminin veri akışını hafızalarında tutabilirler.

Bunları Gördün mü ?